Beschrijving
Herkomst & botanie
Hartgespan (Leonurus cardiaca) is een vaste kruidachtige plant uit de lipbloemenfamilie, waartoe ook munt en tijm behoren. De plant groeit rechtop en heeft stevige, vierkante stengels. De bladeren staan steeds met twee tegenover elkaar en zijn diep ingesneden. Kleine roze tot lichtpaarse bloemen groeien in dichte kransen rond de stengel.
Hartgespan komt voor in Europa en delen van Azië en is ook in andere gebieden verwilderd geraakt. De plant groeit onder meer langs heggen en wegen en op andere voedselrijke plaatsen waar de grond geregeld wordt verstoord. Voor dit product zijn de bovengrondse delen gedroogd en gesneden. Het kruid bestaat daardoor uit een natuurlijke mengeling van blad, stengel en soms kleine delen van de bloemen.
Traditioneel gebruik
Hartgespan komt al eeuwen voor in Europese kruidenboeken en historische huisapotheken. De gedroogde bovengrondse delen werden afzonderlijk of in kruidenmengsels verwerkt en onder meer met heet water getrokken.
Dit kruid heeft een plaats binnen de Traditionele Europese kruidengeneeskunde. Deze verwijzing betreft uitsluitend de cultuurhistorische achtergrond en is geen uitspraak over werking of effectiviteit.
Voorzorgen bij gebruik 🚦
Gebruik hartgespan niet tijdens de zwangerschap. De EMA noemt zwangerschap een contra-indicatie voor preparaten van hartgespan, waaronder het gesneden kruid als kruidenthee. Dit hangt samen met het traditionele gebruik van het kruid rond de menstruatie en de mogelijke beïnvloeding van de baarmoederactiviteit.
Smaak, geur en uitstraling
Het gedroogde kruid bestaat uit onregelmatige groene tot groenbruine bladstukjes en lichtere, stevigere delen van de stengel. Afhankelijk van de oogst kunnen ook kleine bloem- en kelkfragmenten zichtbaar zijn. De geur is droog, kruidig en licht aards.
Als kruideninfusie heeft hartgespan een uitgesproken kruidige en bittere smaak, zonder duidelijke zoete of bloemige tonen. De bitterheid blijft goed herkenbaar. Het kruid kan puur worden gezet, maar past door zijn stevige karakter ook in een mengsel met mildere of aromatische kruiden.
Klein weetje 🔤
De Engelse naam motherwort betekent hartgespan en niet moederkruid. Het Nederlandse moederkruid (Tanacetum parthenium) is een andere plant. In een Engelstalig kruidenboek verwijst motherwort dus naar hartgespan.
